Αναβλητικότητα: Δεν είναι τεμπελιά - είναι κάτι πολύ πιο βαθύ

Έχεις μια εργασία μπροστά σου. Ξέρεις ότι πρέπει να γίνει. Ξέρεις και πότε πρέπει να γίνει. Και όμως - ανοίγεις το κινητό, φτιάχνεις έναν ακόμη καφέ, ξαναδιαβάζεις emails που δεν απαιτούν απάντηση.

Αυτό που ονομάζουμε αναβλητικότητα δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Δεν είναι τεμπελιά. Και σίγουρα δεν διορθώνεται με λίστες υποχρεώσεων και εφαρμογές παραγωγικότητας.

Είναι κάτι πολύ πιο βαθύ. Και αν δεν το δεις από τη σωστή γωνία, θα συνεχίσεις να παλεύεις με το σύμπτωμα αντί για την αιτία.

Τι είναι αναβλητικότητα

Η αναβλητικότητα είναι η επαναλαμβανόμενη τάση να αναβάλλεις δράσεις που γνωρίζεις ότι έχουν αξία - ακόμα και όταν οι συνέπειες της αναβολής είναι ορατές και δυσάρεστες.

Αυτό που τη διαφοροποιεί από την απλή ανάπαυση ή την αλλαγή προτεραιοτήτων είναι το εξής: η αναβλητικότητα συνοδεύεται από ένα συγκεκριμένο αίσθημα. Ενοχή. Άγχος. Μια ελαφριά αμηχανία που δεν φεύγει ακόμα και όταν κάνεις κάτι άλλο.

Οι ερευνητές Pychyl και Flett έχουν δείξει ότι η αναβλητικότητα δεν σχετίζεται με τη διαχείριση χρόνου - σχετίζεται με τη διαχείριση συναισθημάτων. Αναβάλλεις όχι επειδή δεν έχεις χρόνο, αλλά επειδή η συγκεκριμένη εργασία προκαλεί μια δυσφορία που ο εγκέφαλός σου θέλει να αποφύγει.

Η δυσφορία αυτή μπορεί να έχει διαφορετικές μορφές: φόβος ότι το αποτέλεσμα δεν θα είναι αρκετά καλό, αίσθημα ότι η εργασία δεν έχει νόημα, ή ακόμα και μια ασαφής αίσθηση ότι δεν "αξίζεις" να πετύχεις αυτό που θέλεις.

Γιατί το πρόβλημα υπάρχει

Η αναβλητικότητα δεν εμφανίζεται τυχαία. Έχει ρίζες που συνδέονται με την εσωτερική ιστορία που έχεις φτιάξει για τον εαυτό σου.

Ας εξετάσουμε τις πιο κοινές αιτίες:

• Τελειοθηρία. Ο τελειοθήρης δεν ξεκινά γιατί φοβάται το ατελές αποτέλεσμα. Προτιμά να μην δοκιμάσει από το να δοκιμάσει και να "αποτύχει". Η αναβολή εδώ λειτουργεί ως ασπίδα - αν δεν το κάνεις, δεν μπορεί να κριθεί.
• Αποσύνδεση από το νόημα. Όταν μια εργασία δεν συνδέεται με κάτι που πραγματικά σε αφορά, ο εγκέφαλος αντιστέκεται. Δεν είναι κακή διάθεση - είναι σήμα ότι κάτι δεν ευθυγραμμίζεται με το τι θέλεις να είσαι.
• Υπερφόρτωση αποφάσεων. Όταν δεν ξέρεις από πού να αρχίσεις, δεν αρχίζεις από πουθενά. Η ασάφεια παράγει αδράνεια.
• Χρόνια υπερδέσμευση. Αν έχεις συνηθίσει να αναλαμβάνεις περισσότερα από όσα μπορείς να διαχειριστείς, ο εγκέφαλός σου αρχίζει να σαμποτάρει αυτόματα. Η αναβλητικότητα γίνεται μηχανισμός επιβίωσης.

Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο που σπάνια συζητάμε.

Η αναβλητικότητα συχνά αντικατοπτρίζει μια σύγκρουση ταυτότητας. Ο άνθρωπος που αναβάλλει να γράψει το βιβλίο του δεν είναι απλώς τεμπέλης - είναι κάποιος που δεν έχει ακόμα αποδεχτεί ότι είναι συγγραφέας. Ο άνθρωπος που αναβάλλει να αλλάξει επαγγελματική πορεία δεν έχει απλώς φόβο - έχει εσωτερική αντίφαση ανάμεσα σε αυτό που ζει και σε αυτό που θέλει να γίνει.

Η αναβολή είναι η εξωτερική έκφραση μιας εσωτερικής σύγκρουσης. Και αυτή η σύγκρουση δεν λύνεται με χρονόμετρο Pomodoro.

Πρακτικά βήματα για να τη διαχειριστείς

Τα βήματα που ακολουθούν δεν είναι tips παραγωγικότητας. Είναι τρόποι να αρχίσεις να βλέπεις την αναβλητικότητα σωστά - και να αντιδράς ανάλογα.

1. Αναγνώρισε το συναίσθημα πριν αναβάλεις.

Την επόμενη φορά που θα αισθανθείς την ορμή να αναβάλεις, σταμάτα για ένα λεπτό. Ρώτα τον εαυτό σου: "Τι ακριβώς νιώθω τώρα;" Είναι φόβος; Πλήξη; Αίσθηση ότι κάτι δεν έχει νόημα; Το να κατονομάζεις το συναίσθημα δεν το εξαλείφει - αλλά το αποδυναμώνει αρκετά ώστε να μπορέσεις να κινηθείς.

2. Μείωσε το "κόστος εκκίνησης".

Ο εγκέφαλος δεν φοβάται τη δουλειά - φοβάται την εκκίνηση. Οτιδήποτε μπορείς να κάνεις για να κάνεις πιο εύκολο το πρώτο βήμα, κάνε το. Αν πρέπει να γράψεις μια έκθεση, άνοιξε το έγγραφο και γράψε μόνο τον τίτλο. Αυτό είναι αρκετό για να αλλάξει η ψυχολογία της στιγμής.

3. Σύνδεσε την εργασία με κάτι που σε αφορά πραγματικά.

Αν μια εργασία δεν έχει καμία σύνδεση με αυτό που θέλεις για τον εαυτό σου, η αναβλητικότητα είναι σχεδόν αναπόφευκτη. Πριν ξεκινήσεις, δώσε της ένα νόημα. Όχι μια γενική δικαιολογία - ένα συγκεκριμένο "γιατί". Το "γιατί" κρατά ανοιχτό τον δρόμο όταν το "πώς" φράζει.

4. Ορισε ένα μικρό, χρονικά περιορισμένο πλαίσιο.

Αντί να πεις "θα δουλέψω σε αυτό σήμερα", πες "θα δουλέψω σε αυτό για 20 λεπτά, μετά αξιολογώ". Ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται καλύτερα σε περιορισμένες δεσμεύσεις. Και συχνά, μόλις ξεκινήσεις, συνεχίζεις χωρίς να το σκεφτείς.

5. Εξέτασε αν η αναβλητικότητα σου λέει κάτι σημαντικό.

Μερικές φορές αναβάλλεις επειδή κάτι δεν ευθυγραμμίζεται με αυτό που είσαι ή θέλεις να γίνεις. Αν αναβάλλεις την ίδια εργασία για εβδομάδες, αξίζει να ρωτήσεις: "Αυτό θέλω πραγματικά να κάνω, ή το κάνω επειδή νιώθω ότι πρέπει;" Η απάντηση μπορεί να είναι πολύτιμη.

Συμπέρασμα

Η αναβλητικότητα δεν είναι ο εχθρός σου. Είναι πληροφορία.

Σου λέει ότι κάτι στη σχέση σου με μια εργασία, ένα στόχο, ή ακόμα και την εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου. Και όταν αρχίσεις να τη διαβάζεις έτσι - όχι ως αποτυχία, αλλά ως μήνυμα - αρχίζεις να αντιδράς διαφορετικά.

Δεν χρειάζεσαι περισσότερα εργαλεία. Χρειάζεσαι μεγαλύτερη κατανόηση του τι συμβαίνει μέσα σου όταν αναβάλλεις.

Από εκεί ξεκινά η πραγματική αλλαγή.

Συχνές ερωτήσεις

Η αναβλητικότητα είναι σύμπτωμα κάποιας ψυχολογικής διαταραχής;

Μπορεί να εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με άγχος, κατάθλιψη ή ADHD, αλλά δεν είναι από μόνη της διαταραχή. Είναι ένα μοτίβο συμπεριφοράς που εμφανίζεται σε όλους σε διαφορετικό βαθμό. Αν νιώθεις ότι σε παραλύει συστηματικά, αξίζει να μιλήσεις με έναν ψυχολόγο ή coach.

Γιατί αναβάλλω ακόμα και πράγματα που θέλω να κάνω;

Επειδή το "θέλω" και το "κάνω" δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ανάμεσά τους βρίσκεται μια απόφαση που συχνά συνοδεύεται από αβεβαιότητα ή φόβο. Ακόμα και κάτι που επιθυμείς μπορεί να προκαλεί δυσφορία - ιδίως αν έχει σημασία για σένα και φοβάσαι να το κάνεις "λάθος".

Υπάρχει διαφορά μεταξύ αναβλητικότητας και ανάπαυσης;

Ναι, και είναι σημαντική. Η ανάπαυση είναι συνειδητή επιλογή που σε ανανεώνει. Η αναβλητικότητα είναι αποφυγή που σε αφήνει με αίσθημα ενοχής και βάρους. Το κριτήριο δεν είναι τι κάνεις - είναι πώς νιώθεις μετά.

Οι λίστες υποχρεώσεων βοηθούν;

Βοηθούν μόνο αν η αναβλητικότητά σου προέρχεται από ασάφεια ή αποδιοργάνωση. Αν η αιτία είναι συναισθηματική - φόβος, έλλειψη νοήματος, σύγκρουση ταυτότητας - μια λίστα δεν αγγίζει το πρόβλημα. Μπορεί μάλιστα να το επιδεινώσει, αν αρχίσεις να βλέπεις τα αδιεκπεραίωτα στοιχεία ως αποδείξεις αποτυχίας.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να αλλάξει το μοτίβο;

Δεν υπάρχει σταθερό χρονοδιάγραμμα. Εξαρτάται από το πόσο βαθιά είναι ριζωμένο το μοτίβο και από το αν δουλεύεις με την αιτία ή με το σύμπτωμα. Μικρές, σταθερές αλλαγές στον τρόπο που αντιδράς στη δυσφορία αθροίζονται με τον καιρό. Δεν υπάρχει "κλικ" που αλλάζει τα πάντα - υπάρχει μια σειρά επιλογών που χτίζουν μια νέα σχέση με τη δράση.

Η αναβλητικότητα μπορεί να είναι χρήσιμη;

Υπό προϋποθέσεις, ναι. Μια σύντομη περίοδος αναβολής μπορεί να επιτρέψει σε ιδέες να ωριμάσουν ή να αποκαλύψει ότι κάτι δεν αξίζει τον χρόνο σου. Αλλά αυτό είναι διαφορετικό από τη χρόνια αναβλητικότητα που αποτρέπει πράγματα που έχουν πραγματική αξία για σένα.